‘Terugkijkmiddag na Corona’ 22 mei

‘Terugkijkmiddag na Corona’ 22 mei

Nu alle beperkingen van corona ondertussen eindelijk voorbij zijn, is er gelukkig weer veel meer mogelijk. Wat lang niet kon, was elkaar ontmoeten. Nu dus wel weer, en we willen daarom graag een extra lees meer:

HELPERS GEZOCHT !! Samen in actie voor Oekraïne

HELPERS GEZOCHT !! Samen in actie voor Oekraïne

HELPERS GEZOCHT voor de Oekraïense mensen in onze gemeente.Stichting Present is dringend op zoek naar helpers om Oekraïense mensen die in ons dorp zijn neergestreken wegwijs te maken, hen eventueel op lees meer:

Kliederkerk

Kliederkerk

Klik hier voor meer infrortie over de Kliederkerk op 18 juni 2022 lees meer:

  • ‘Terugkijkmiddag na Corona’ 22 mei

    ‘Terugkijkmiddag na Corona’ 22 mei

    Nu alle beperkingen van corona ondertussen eindelijk voorbij zijn, is er gelukkig weer veel meer...

  • HELPERS GEZOCHT !! Samen in actie voor Oekraïne

    HELPERS GEZOCHT !! Samen in actie voor Oekraïne

    HELPERS GEZOCHT voor de Oekraïense mensen in onze gemeente.Stichting Present is dringend op zoek...

  • Kliederkerk

    Kliederkerk

    Klik hier voor meer infrortie over de Kliederkerk op 18 juni 2022

Geaardheid binnen de PKN

Het zal al zo’n twee jaar geleden zijn dat ik op zaterdagochtend, bij het inpakken van mijn boodschappen in mijn fietstassen, werd aangesproken door een mij onbekende vrouw. Zij had mij herkend als de dominee en nu ze mij zag, wilde ze toch graag even iets laten weten. Ik weet niet meer exact wat het was geweest (een stukje in het Klankbord of een uitgesproken inclusief welkom bij een uitvaart?), maar het ging erom dat ze het erg had gewaardeerd dat ik heel duidelijk had gemaakt dat ook mensen met een andere geaardheid onvoorwaardelijk welkom waren in de Grote Kerk. Het had haar erg geraakt, omdat haar eigen dochter op vrouwen bleek te vallen – en daar juist vanuit kerkelijke hoek nogal eens afkeurende geluiden over te horen zijn. Om te merken dat het ook anders kan – en voor haar de erkenning dat haar dochter er wel degelijk ook mag zijn! – had haar heel goed gedaan. Daarvoor had ze mij altijd nog eens willen bedanken, en nu was daarvoor even een moment. Dát ze dat deed, deed mij op mijn beurt ook weer goed.

Expositie

Afgelopen februari was er in het Kek-huis een expositie “Coming out op de Veluwe”. Een expositie die niet activistisch bedoeld was, maar ging over acceptatie van je naaste. Volgens de organisatie hard nodig,  omdat veel homoseksuele mannen, lesbische vrouwen, biseksuelen, transgender en intersekse personen nog altijd niet kunnen uitkomen voor wie ze zijn.

Omdat we als Grote Kerk toch ongeveer buren zijn van het Kek-huis, had ik voorgesteld om op de dag van de opening als vriendelijk gebaar de regenboogvlag weer eens aan de Grote Kerk te hangen. En ik ben ook naar de opening van de tentoonstelling gegaan. Er waren mooie en soms indrukwekkende werken te zien, waarachter vaak een levensverhaal vol worstelingen schuil gaat. Toen ik ook nog even in gesprek raakte met enkele mensen, bleek dat ook onder hen de pijnlijke ervaring bestond dat er vanuit de kerk toch vaak erg afkeurend wordt gesproken over dingen als een andere seksuele geaardheid. Ik hoop maar dat ik iets heb kunnen overbrengen dat dit zeker niet voor alle kerken geldt maar wel degelijk ook anders kan. En dat bijvoorbeeld niet voor niks de regenboogvlag aan de Grote Kerk hing te wapperen…

Wel of geen acceptatie als kerk - waar zit hem dat nu in?
Voor mij is het wezenlijk dat de kerk, niet uit zichzelf maar in naam van God, uitstraalt en laat merken dat geen mens wordt afgewezen. Ik vind het dan moeilijk te begrijpen en te verkroppen als dan juist, zoals kort geleden ook weer, een collega PKN-predikant uit orthodoxe hoek in de pers opduikt met gewichtige bezwaren tegen de liberale PKN en zijn overweging (of dreigement?) om uit de PKN te ‘moeten’ stappen. Dingen als de mogelijkheid van het homohuwelijk en een liturgie bij de transitie van een transgender zijn in dergelijke orthodoxe ogen onverteerbaar. En niets minder dan tekenen van de teloorgang van de kerk – én de cultuur. En altijd wordt dan beweerd dat het nu eenmaal Bijbelse gronden zijn waarop zij tot hun standpunt genoodzaakt zijn.


Geaardheid en de Bijbel
Je zou kunnen zeggen dat binnen de PKN nu eenmaal verschillende geaardheden bestaan: mensen geloven op verschillende manieren – en de vraag is in hoeverre dat eigenlijk een keuze is. Het raakt immers aan je identiteit, aan wie je bent. Omdat mensen verschillen in geloofsbeleving en -opvatting, vormen we met elkaar een brede kerk, waarin ruimte is voor verschil. Dat is vaak prima, maar soms heel lastig. Juist waar het gaat om wat wordt ervaren als het wezen van de kerk, daar schuurt het soms flink. En ik weet niet of dat kan worden opgelost. Want dan wordt de vraag of geaardheid kan veranderen?


De kneep zit hem hierbij in de omgang met de Bijbel. In de volle breedte van de kerk, niet alleen PKN, maar de wereldwijde kerk, lezen christenen allemaal dezelfde bijbel. De verschillen ontstaan in de manier waarop de bijbel geïnterpreteerd wordt. Dat ook de orthodoxere manier van omgaan met de bijbel net zo goed een interpretatie is – lijkt nogal eens te worden vergeten. Een bijzonder voorbeeld daarvan vind ik altijd dat het huwelijk van één man en één vrouw als enige Bijbelse norm wordt gepresenteerd – terwijl je in de Bijbel ook dingen tegenkomt als polygamie, het zwagerhuwelijk of het advies van Paulus dat trouwen goed is, maar niet trouwen nog beter. Praktijken waaraan tegenwoordig toch geen of minder gewicht wordt toegekend…


Een verhaal dat te denken geeft
Bij al het bovenstaande schoot mij kortgeleden een Bijbelverhaal te binnen dat te denken geeft: in Handelingen 8 ontmoet Filippus een hoge Ethiopische ambtenaar die in de Bijbel (de profeet Jesaja) aan het lezen is. Filippus vraagt of hij begrijpt wat hij leest, en de Ethiopiër antwoordde: ‘Hoe zou dat kunnen als niemand mij uitleg geeft?’. Oftewel, de Bijbel heeft uitleg nodig - juist voor iemand uit een andere cultuur (zoals wij in de 21e eeuw ook in een andere cultuur leven). Uitleg kan niet zonder interpretatie.

Wat daarna gebeurt, is ook veelzeggend. Van de Ethiopiër wordt namelijk verteld dat hij een eunuch is: een gecastreerde man. Iemand dus bij wie op geslachtsgebied een ingreep is gepleegd aan het lichaam. En waarbij vragen kunnen opkomen in hoeverre iemand dan nog een man is? Vragen die in onze tijd op een andere manier ook aan de orde zijn rond transgenders en interseksualiteit.

Als die Ethiopische eunuch zich door het evangelie geraakt en aangesproken weet, en vervolgens water ziet – dan zegt hij plompverloren ‘Kijk, water! Waarom zou ik niet gedoopt kunnen worden?’ Hoe staat Filippus tegenover die eunuch? Begint hij over bezwaren vanwege de scheppingsorde van man en vrouw, over het afkeuren van ingrepen aan het geschonken lichaam, over niet kunnen accepteren van zijn levensstijl of zoiets dergelijks? Nee, de eunuch wordt ter plekke door Filippus gedoopt! Welkom bij de volgelingen van Jezus!



Is dit dé betekenis van dit verhaal? Natuurlijk niet, en sowieso is het een verhaal met achtergronden waar nog veel meer over te denken en te zeggen valt. Dit is slechts een interpretatie. Maar wel een interpretatie die ruimte biedt. Ruimte ook voor een kerk die wil kiezen voor erkenning en acceptatie van ‘afwijkende’ mensen!
Het Easter Egg van Pasen

Wat hebben deze dingen met elkaar te maken:
- een afbeelding van een haai onopvallend verstopt érgens in de auto’s van Opel
- een onverwachte dino-game in Google voor als de internetverbinding weg is gevallen
- zoekresultaten die voor de grap scheef worden gepresenteerd of een keer ronddraaien, als je in het Engels zoekt op ‘askew’ (scheef) of ‘do a barrel roll’ (een koprol doen).
- geheel nutteloze maar komische ‘rijden op Mars’-navigatie in auto’s van Tesla
nummerplaten op auto’s in de film The Matrix waar een subtiele verwijzing naar Bijbelteksten in verborgen zit
sinaasappels die in de ‘Godfather’-films geheime aanwijzingen vormen dat een personage spoedig zal sterven

Wat het met elkaar te maken heeft?
Het zijn allemaal zogenaamde Easter Eggs - paaseieren: grappige en goed verstopte ‘geheimpjes’ die door een producent bewust zijn verwerkt in een film, computerspel of ander product. Verstopt zoals paaseitjes verstopt  worden –vandaar de naam Easter Eggs. Verstopt dus ook om gevonden te worden, als een kleine verrassing. Soms worden ze bij toeval ontdekt, soms wordt er een aanwijzing gegeven, waardoor mensen ernaar op zoek gaan. Gewoon, als een aardigheidje, een grapje, een extraatje. Iets dat een lach ontlokt. Schijnbaar nutteloos, het zou ook prima zonder kunnen, maar toch geeft het een product iets extra’s.




Niets te maken met Pasen? 

Het is wat naam betreft eigenlijk wel een bijzondere weg die ‘Pasen’ zo aflegt. Gewone paaseitjes hebben  tenminste nog iets te maken met het Paasfeest – misschien niet het kerkelijke feest, maar dan toch wel zoals Pasen door mensen gevierd wordt. Zo horen eieren nu eenmaal bij Pasen. Maar als vervolgens zulke verborgen grapjes dan weer Easter Eggs worden genoemd – dan zit Pasen nog wel in die naam, maar heeft het er dan eigenlijk nog maar iets mee te maken? Nee toch…

Hoewel - andersom bekeken kunnen we Pasen misschien wel als een soort Easter Egg zien? Pasen als een  geheim verborgen in de werkelijkheid, dat wacht tot het gevonden wordt. Het hele leven van Jezus, eindigend in zijn dood en dan dat ongrijpbare verhaal van de opstanding – niet iedereen ontdekt hoe dat alles ons verbindt met Christus en op onuitsprekelijke wijze verwijst naar een Levenskracht waarvan de eeuwige bron een liefdevolle God is die deze werkelijkheid te boven en te buiten gaat. Nee, voor velen is zo’n geloof schijnbaar nutteloos, ze kunnen prima zonder.


Ontdekken
Toch zijn er ook vele anderen die in hun leven aanwijzingen op het spoor komen en zo op zoek zijn gegaan. Weer anderen ontdekken het zomaar, onverwacht. Maar voor wie inderdaad Pasen als geheim ontdekken, voegt het wel degelijk iets toe – het geeft het leven zozeer ‘iets extra’s’ dat het in wezen alles verandert. Dan is het easter egg van Pasen geen kleine verrassing, maar een niet te bevatten grote. Niet bedoeld als een grapje, maar wel iets dat ons een lach mag ontlokken. Een blijvende lach: omdat je iets onthuld is dat de hele werkelijkheid in ander licht zet en voorgoed hoop, onverwachte diepte en betekenis geeft.  


Vergezocht? Ik vind het juist treffend om dan bijvoorbeeld te lezen hoe Paulus in Kolossenzen 1 de boodschap waarvoor hij zich inzet, verwoordt:  [26] het goddelijk geheim dat in alle eeuwen en voor alle generaties verborgen is geweest, maar nu aan zijn heiligen onthuld is. [27] Aan hen heeft God bekend willen maken hoe luisterrijk dit geheim is voor alle volken: Christus is in u, Hij is uw hoop op goddelijke luister.


Ds. Jelbert Versteeg


Afzien

Een prinsheerlijke maaltijd, een prachtige wijn,
een steeds luider wordend samenzijn
en tot besluit reik ik naar de schouw,
we lezen de Schrift, gewoontegetrouw.

Vanwege het uur niet te lang deze keer,
een fragment uit de Bergrede van de Heer,
het gaat over vasten en soberheid,
want, ja, het is veertigdagentijd.

Het oog heet een lamp, zij brengt aan het licht
waar je diepste verlangens op zijn gericht:
zijn het roem en rijkdom, brood en spelen?
– de dood is een rover die alles komt stelen.

Zijn de gasten vrolijk huns weegs gegaan,
ik kom voor torens vaatwerk te staan
en een narrige vraag drijft mij in het nauw:
die soberheid, wordt dat nog wat met jou?

                                             Jaap Zijlstra


Soberheid. Afzien. Vasten... - want, ja, het is veertigdagentijd.

Afzien. In het gedicht van Zijlstra loopt het uit op een vraag, die opkomt uit een soort innerlijke botsing tussen het fijne van een gezellige avond in goed gezelschap en een innerlijk besef dat de veertigdagentijd toch ook een tijd van soberheid is? Is dat met elkaar te verenigen?
Het stelt de vraag of je daar voor een poosje van kunt afzien? En waarom zou je eigenlijk? Kiezen voor soberheid valt nog niet mee...

Afzien. Zou de praktijk van vasten tijdens de veertigdagentijd ook deels uit nood geboren zijn? Was in vroeger tijden juist het laatste stuk van de winter qua voorraad niet het moeilijkst om door te komen? Noodgedwongen op rantsoen. Ik kan me voorstellen dat het dan helpt het als je dat gemeenschappelijk doet en het vanuit de religie ook diepere betekenis krijgt.
In onze welvarende samenleving is er voor velen nooit schaarste. Dan komt vasten sowieso aan op een heel bewuste keuze. Uit luxe geboren eigenlijk...

Afzien. Ik schrijf dit op de dag nadat Rusland daadwerkelijk begonnen is Oekraïne aan te vallen. Schokkend. Afzien krijgt ineens veel meer de betekenis van het moeilijk hebben, hevig lijden, zwaar beproefd worden. Voor Oekraïners is een tijd van zwaar afzien aangebroken. Zij worden letterlijk in het nauw gebracht. Heel wat anders dan het schuldgevoel van een ‘narrige vraag’ over gebrek aan soberheid. Dat is nogal een schril contrast...

Afzien. Maar ook hier kan nu zomaar een tijd van ongekozen afzien aanbreken. Grote kans dat door de situatie in Oekraïne en sancties tegen Rusland de energieprijzen nog verder zullen stijgen. En voedsel en producten misschien ook. Voor velen niet te betalen. Noodgedwongen in de kou. Armoede in Nederland. Ook een vorm van ongekozen afzien. Hoe gaan we daar mee om? Hoe komen we daar doorheen?

Afzien. De Veertigdagentijd is begonnen. Een tijd van afzien, op vele manieren. Hoe komen we die tijd door? Ik denk aan Lied 2154:4 – ‘Wie van zich afziet naar God toe, loopt in het licht en wordt niet moe.’ Afzien op nog een andere manier dus. Van jezelf afzien, om je meer naar God te richten, meer te vertrouwen. En, zou ik daaraan willen toevoegen: van jezelf afzien om ook meer naar elkaar om te zien. Om elkaar door een tijd van afzien heen te helpen. Een Veertigdagentijd lang, hoe lang die ook concreet zal duren.
En gedragen door de hoop, dat na die tijd de opstanding van Pasen volgt.

Ds. Jelbert Versteeg

Eerdere meditaties uit Klankbord

Februari 2022 De weerloze (Grote) KerkWie was het ook weer, die eens gezegd heeft: ‘Alles van waarde is weerloos’?
Zo is het ook met de kerk: ze is geheel weerloos.
Weerloos staat ze de eeuwen te trotseren. Opkomen voor zichzelf kan ze niet.
De kerk komt alleen op voor weerloze anderen....
Zelf is ze overgeleverd, aan mensen die er de waarde van zien. Of niet.
Kwetsbare kolos.


November 2021De tijd van Advent: Living the dream

Advent is dromen...
Denkend aan de Advent schieten me vaak deze regels van een ooit geleerd kinderlied te binnen: ‘Advent is dromen, dat Jezus zal komen.’ De eerste helft daarvan, daar kan ik me inderdaad wel iets bij voorstellen, dat Advent met dromen te maken heeft. Dromen in de zin van hopen, verlangen, wensen – bijvoorbeeld van licht dat de duisternis doorbreekt. Heel persoonlijk misschien, hopen dat narigheid eindelijk voorbij zal gaan, de wens dat eindelijk weer nieuwe tijden zullen aanbreken. Daar kun je van dromen.


Oktober 2021‘De toekomst’ op korte termijn: iedere nieuwe dag

Op Startzondag hebben we een nieuw seizoen afgetrapt aan de hand van het thema ‘Van U is de toekomst’. Een thema waar we voorlopig nog niet zomaar klaar mee zijn. Of beter gezegd: met nadenken over de toekomst zijn we eigenlijk nooit klaar! Het kan dus zomaar een jaarthema worden.


September 2021Jonathan - een bijzondere vogel
We hebben wel vaker kauwen bij huis, want die komen af op wat er in de kippenren te vinden is. Die kauwen zijn altijd op hun hoede, ze houden sowieso afstand en bij de minste beweging gaan ze er snel vandoor. Maar op een dag in juli zat er opeens zomaar een jonge kauw voor ons achterraam. Hij zat er niet even, maar bleef zitten en keek ook aandachtig naar binnen.


Juli 2021Vragen van scholieren over de kerk

In juni werd ik weer eens benaderd door een groepje scholieren van de Noordgouw, of ik wilde meewerken aan de kerkenopdracht die zij moesten doen. Ze hebben online één van de diensten bekeken en hadden daarnaast een aantal mooie vragen aan mij als predikant. Ik vind zulke dingen altijd leuk, omdat ik er telkens weer iets van leer, wat jongeren nu wel en niet aanspreekt.


April 2021Pasen

Het onontkoombare wonder
van de zonsopkomst
elke morgen nieuw.
De onstuitbare kracht
van krokussen die de donkere grond openbreken
iedere lente weer.


Februari / maart 2021Over de ziel als zintuig voor zegen

Ontwaak mijn ziel’ – Psalm 57,9

Eind januari kon ik thuis een online college volgen van prof. dr. Govert Buijs*, een filosoof. Een filosoof die ook naar de kerk gaat, die gelooft, de Bijbel leest. En voor hem heeft dat te maken met de ziel. Interessant en aansprekend wat mij betreft. Ik probeer daarom zijn invalshoek weer te geven:


Januari 2021Lockdown… Open up!

-Alles wat verborgen is, moet openbaar worden gemaakt, en alles wat in het geheim is ontstaan, moet aan het licht komen. (Marcus 4,22)
-Let dus op of het licht dat in je is, niet verduisterd is. (Lucas 11,35)

Een diep schuldgevoel. Een verslaving. Zware schaamte ergens over. Een groot geheim dat je meedraagt. Problemen in je relatie of gezin. Bepaalde gedachten of gedragingen waarvoor je jezelf verafschuwt... Etcetera.
Een mens kan binnen in zich een last meedragen, waar een ander niets van weet. En vaak houden we het ‘t liefst ook zo. Want wat zal een ander wel niet denken, hoe zouden mensen reageren, als ze dít over je zouden weten? Het voelt als iets waarmee je nu eenmaal niet voor de dag kunt komen. Daarom houdt je het noodgedwongen verborgen. Hermetisch afgesloten, alsof het er niet is.